Lees

Inzicht in beleidsruimte en verankering

Arts in Health ontstaat in de praktijk, maar de keuzes daaromheen bepalen of initiatieven kunnen doorgroeien. Veel projecten laten zien wat kunst kan betekenen voor gezondheid, welzijn en kwaliteit van leven. Tegelijk blijft structurele inbedding vaak lastig, doordat financiering, samenwerking en verantwoordelijkheden versnipperd zijn.

Het rapport Kunst in zorg – wegen naar verankering onderzoekt waar binnen bestaande wet- en regelgeving ruimte zit om Arts in Health duurzamer te organiseren. Van gemeenten en zorgverzekeraars tot welzijn en langdurige zorg: er blijkt vaak meer mogelijk dan gedacht. Ook maakt het rapport zichtbaar waar samenwerking tussen zorg, cultuur en beleid in de praktijk nog vastloopt.

Dit rapport is uitgevoerd door VitaValley in opdracht van Arts in Health Netherlands.

Curious about what books are out there in the field of arts in health? Below is a short list of popular and academic books to get you started. These introduce the research, practice, and inspiration for Arts in Health, from authors around the world — from designing interventions to understanding how creativity supports wellbeing. Whether you’re an artist, researcher, healthcare professional, or simply curious about how art and care intersect, these books invite you to explore, learn, and connect. If you have any suggestions for books that should definitely be included, please let us know!

Art Cure: The Science of How the Arts Transform Our Health | Daisy Fancourt, 2025 

In her latest book  Daisy Fancourt, presents the latest scientific evidence on how the arts and creativity contribute to health and wellbeing. It explores how engagement with the arts can support mental and physical health outcomes across different clinical contexts, and highlights global challenges faced by the arts sector. Art Cure invites readers to reconsider the role of the arts, not as a luxury, but as an essential part of individual and societal wellbeing. 

I Heard There Was a Secret Chord, Music as Medicine | Daniel J. Levitin, 2024 ‍

In I Heard There Was a Secret Chord, neuroscientist and best-selling author Daniel J. Levitin explores the powerful relationship between music and healing, inviting readers to see music not only as art, but also as a form of care. Levitin draws  on research from neuroscience and music therapy, arguing for how music can ease suffering, promote recovery, and calm the mind. The book  connects scientific findings with stories of the experiences of  musicians and patients, illustrating how rhythm and sound support mental and physical health. A fascinating read for anyone interested in the science and art of music as medicine. 

Your Brain on Art: How the Arts Transform Us | Susan Magsamen & Ivy Ross, 2023

Your Brain on Art explores the emerging field of NeuroArts—the study of how the arts and aesthetic experiences can change the body, brain, and behaviour. The authors show how creativity affects our biology and emotions, supporting health, wellbeing, and learning. Through stories from artists and scientists, this book invites readers to see the arts not as a luxury, but as an essential part of being human. Learn more at yourbrainonart.com.

Designing and researching interventions | Daisy Fancourt, 2017 

Authored by one of the leading academics in the field, Designing and Researching Interventions provides a great introduction to the history, research, and practice of Arts in Health. Whether you are building an Arts in Health program, developing a research design, or want to understand the meaning of quality in this field, Designing and Researching Interventions will be a useful guide. 

Arts, Health and Wellbeing | Edited by Stephen Clift and Theo Stickley, 2008

Arts, Health and Wellbeing, offers many useful descriptions and examples from the field of arts in health. The book  covers topics such as arts on prescription and music therapy, for example, exploring their application in both hospital and community settings. If you are a researcher, or a practitioner in the field, or simply looking to learn more about the growing dialogue around arts and health, this book could be a valuable resource. 

Soundtrack voor een beter leven 12 manieren waarop muziek je meer rust, grip en flow geeft | Sanneke Langendoen, 2026

Drawing on scientific research, conversations with experts, and her own personal experiences, Sanneke Langendoen explores how music can support health and wellbeing in everyday life. The book highlights growing evidence showing that music can help reduce stress, improve sleep, support recovery and grief, enhance creativity, and strengthen focus. Combining research with practical insights, Soundtrack voor een beter leven invites readers to use music more intentionally as a tool for resilience, balance, and wellbeing. An accessible read for anyone interested in the connection between music, health, and wellbeing.

Wat dit vraagt van beleid

Arts in Health krijgt pas echt een plek als het erkend wordt, betaald wordt en onderdeel wordt van de zorgpraktijk. Dat roept vragen op, zoals:

• Hoe zorg je dat succesvolle programma’s doorgaan na de pilotfase?
• Hoe geef je kunst een blijvende plek binnen de veranderingen in de zorg?
• Hoe neem je drempels weg voor samenwerking tussen zorg, cultuur en welzijn, lokaal en landelijk?
• Hoe kan Arts in Health bijdragen aan de uitdagingen waar de zorg nu voor staat?

Dit gebeurt er al

In Nederland werken ZonMw, het Fonds voor Cultuurparticipatie en programma’s zoals Welzijn op Recept aan de verdere ontwikkeling van Arts in Health. Gemeente Tilburg ondersteunt actief de samenwerking tussen kunstenaars en zorgorganisaties. Provinciale kunstorganisaties verkennen hoe Arts in Health kan bijdragen aan gezondheid en ziektepreventie. Ook op Europees niveau groeit de aandacht. De Europese Commissie ziet Arts in Health als onderdeel van de toekomstige zorg.

Voor beleidsmakers en partners

Werk je aan beleid binnen zorg, cultuur of welzijn? Dan kun je bijdragen door verbindingen te leggen en ruimte te maken voor samenwerking. Arts in Health vraagt niet om een nieuw systeem. Het vraagt om een plek binnen hoe de zorg zich nu ontwikkelt.

Lees verder en sluit je aan

• Boeken over Arts in Health
• Academische tijdschriften
• Rapport: volgende stap voor Arts in Health-netwerk

Wil je bijdragen aan de ontwikkeling van Arts in Health in Nederland? Binnenkort kun je je aansluiten bij de alliantie. Schrijf je in voor de nieuwsbrief om op de hoogte te blijven.

Inzicht in beleidsruimte en verankering

Arts in Health ontstaat in de praktijk, maar de keuzes daaromheen bepalen of initiatieven kunnen doorgroeien. Veel projecten laten zien wat kunst kan betekenen voor gezondheid, welzijn en kwaliteit van leven. Tegelijk blijft structurele inbedding vaak lastig, doordat financiering, samenwerking en verantwoordelijkheden versnipperd zijn.

Het rapport Kunst in zorg – wegen naar verankering onderzoekt waar binnen bestaande wet- en regelgeving ruimte zit om Arts in Health duurzamer te organiseren. Van gemeenten en zorgverzekeraars tot welzijn en langdurige zorg: er blijkt vaak meer mogelijk dan gedacht. Ook maakt het rapport zichtbaar waar samenwerking tussen zorg, cultuur en beleid in de praktijk nog vastloopt.

The Summer School introduces students to the emerging field of arts in health, and how it uses creative practices to provide care, support wellbeing, and encourage healthy living. Students experience the theory, practice, and ethics of using the arts to support care and wellbeing.

“The Summer School brings together a diverse group of people, to build a common understanding of how arts is health works,” says Ferdinand Lewis, director of education for Arts in Health Groningen (AiHG). “They leave the School as a community of learners, ready to explore how they might want to contribute to the field.”

The week-long Summer School is designed for people at different points in their careers, and is open to mid-career graduates of MBO, HBO, and universities, as well as current students at any of those institutions. “Establishing a permanent place for the arts in our healthcare system will require professionals who can work across sectors, disciplines and traditional roles,” Lewis says. 

The Summer School introduces students to the scientific research on how the arts are being used to re-humanise the health professions, to support wellness and recovery, and to encourage healthy living. The curriculum includes an innovative pedagogical approach that integrates the learning of theory and practice together in a unique workshop setting. “Students are immersed in the practice of arts in health right away,” Lewis explains, “while they are also learning the science and theory that explains the field. They follow up on those experiences with structured reflection, to integrate experience and knowledge”. 

Each student is encouraged to formulate their own goals for working in the field. The School’s unique teaching-learning strategy, plus the wide diversity of backgrounds among the students, means that each graduate takes away their own set of tools, ideas, and inspirations. One graduate reported, “For me it was about getting to know what is out there in the field”, while in contrast, another student in the same cohort said that she learned how to work in the field of art in health, and to organise her own programmes. 

Finally, all of the teaching and learning in the Arts in Health Summer School occurs in a community of people exploring their common passion for this exciting new field. Students who complete the School can receive an official ‘digital credential’ from the University of Groningen to use on CV’s. They also have the opportunity to join Arts in Health Learning Community, especially for former Summer School students, which meets every six weeks to share knowledge, discuss current issues, and build a network across the Netherlands and EU. 

Development of the Summer School
The Summer School was first piloted in June of 2023. AiHG’s program director Kirsten Krans said, “We made 15 spaces available for students, and all of them were filled right away. So many people want to learn how the arts can support care in hospitals, long-term care, and in our communities!” 

Since that 2023 pilot program, the Summer School has quickly evolved. In 2024, AiHG was awarded support from the University of Groningen to develop a formal summer school curriculum. AiHG partnered with the Aletta Jacobs School of Public Health, University College Groningen, Prins Claus Conservatorium; the Faculty of Religion, Culture & Society at the University of Groningen; the Vrije Universiteit Amsterdam: and the University of Hamburg for the 2024 Summer School. Enrollment was increased to 25, for which the Summer School received more than 50 applications in 2024 and 2025. Accepted students included visual and performance artists, medical doctors, social workers, university assistant professors, undergraduate students, administrators, and policy makers. Lewis says, “In the Netherlands and EU, the Arts in Health field needs people from a variety of backgrounds, all learning and working together. The Summer School was created to facilitate that”.      

Learn more

Stel je voor: je vader die langzaam vereenzaamt thuis. Geen acute ziekte, geen grote ingreep nodig, maar ook geen levenslust meer. De dagen worden stiller, het netwerk kleiner. Of je broer, die tussen wal en schip valt. Meerdere hulpverleners om hem heen, maar niemand die hem echt verder helpt. “Uiteindelijk zie je dat mensen steeds meer zorg nodig hebben,” zegt Ester van de Haar, directeur-bestuurder van Cultuur Oost.

En dan gebeurt er iets anders. Diezelfde mensen gaan schilderen, muziek maken, dansen. Niet als tijdverdrijf, maar als iets wat hun dag weer structuur geeft, hun wereld vergroot of hen opnieuw in contact brengt met anderen. “Dat is geen afleiding,” zegt Van de Haar. “Dat is waar iets begint te verschuiven in iemands leven.” Om dat zichtbaar te maken, is de campagne De kracht van Arts in Health gestart. Arts in Health brengt zorgprofessionals, kunstenaars, onderzoekers en beleidsmakers samen om kunst een vanzelfsprekende plek te geven in gezondheid en welzijn.

Wat kunst oplevert in de zorg

“Er zijn honderden praktijkvoorbeelden waarin kunst in de zorg bijdraagt,” vertelt Van de Haar. Van een patiënt die tijdens een operatie naar muziek luistert en minder pijnstilling nodig heeft tot een jongere die via muziek of cultuur weer een doel vindt en opnieuw aansluiting krijgt bij anderen. "Overal in Nederland gebeurt het al: in ziekenhuizen, in wijken en in verpleeghuizen. Internationaal en nationaal onderzoek onderbouwt de effecten.”

“Het punt is alleen dat al die voorbeelden projecten zijn, en nog geen onderdeel van hoe we onze zorg- en cultuursector hebben ingericht,” zegt Van de Haar. "De investering komt uit cultuurbudgetten, maar de kostenreductie landt in de zorg. Als we dat beter verbinden, kunnen we veel meer bereiken."

“Stel je voor dat een jongere een andere afslag neemt,” zegt Van de Haar. “Of een zorgmedewerker die ziet dat patiënten elkaar opzoeken in plaats van hem. Dat is wat kunst kan doen.”

De kracht in beeld

Al die voorbeelden verdienen een groter podium én een stevigere basis om op verder te bouwen. Daarom is er De Kracht van Arts in Health: een campagne met verhalen uit de praktijk, onderzoek dat de effecten onderbouwt, en vanaf 19 mei 2026 een documentaire die laat zien wat er verandert als kunst en zorg samenkomen, ook financieel.

“Elke euro die je investeert in kunst en cultuur in de zorg, verdien je terug via minder zorggebruik, minder druk op professionals en minder inzet van zwaardere trajecten,” zegt Van de Haar. “Dat is de kracht van Arts in Health.”

Wil je zien wat er al gebeurt en wat er nog komt? Ga dan naar deze pagina.

‍

Arts in Health-onderwijs in ontwikkeling

Arts in health-onderwijs is volop in ontwikkeling in Nederland. De vraag groeit.

• De Rijksuniversiteit Groningen organiseert jaarlijks een Arts in Health Summer School, met praktische en theoretische inzichten in participatieve projecten.
• Het Prins Claus Conservatorium biedt mogelijkheden voor onderwijs en onderzoek naar muziek in de zorg.
• De Art of Caring Summer School brengt studenten uit de gezondheidszorg en de kunst samen om te verkennen waar beide domeinen elkaar raken.
• Vaktherapie Nederland biedt gecertificeerde opleidingen voor wie zich wil specialiseren in vaktherapeutische toepassingen.

Daarnaast zijn er online cursussen van onder meer University College London, King’s College London en de Royal Society for Public Health.

Dit gebeurt er al

Het consortium Creating Cultures of Care brengt in kaart welke opleidingen er al zijn en wat nog ontbreekt.

Hbo- en wo-opleidingen ontwikkelen steeds meer modules en minoren in arts in health. Die zijn onder meer te vinden binnen beeldende kunst, zorgethiek, verpleegkunde, geestelijke verzorging en de medische geesteswetenschappen.

Voor opleiders en studenten

Arts in health vraagt om mensen die zich bewegen tussen twee werelden. Je hoeft niet alles te weten, maar je bent nieuwsgierig naar beide werelden.

Wil je arts in health studeren?
Kijk welke opleidingen aansluiten bij zorg, kunst of welzijn. Denk aan verpleegkunde, kunstopleidingen of sociale studies. Van daaruit kun je je verder verdiepen in arts in health.

Geef je les of ontwikkel je een opleiding?
Arts in health is interdisciplinair en vraagt om samenwerking tussen kunst- en zorgopleidingen. Help studenten leren hoe ze veilig werken met kwetsbare mensen, en besteed vanaf het begin aandacht aan zelfzorg.

Lees verder en sluit je aan

• Boeken over arts in health
• Website Vaktherapie Nederland
• Culture for Health and Well-being Compendium
• Arts Council Ireland, Arts in Health Handbook

Wil je bijdragen aan de ontwikkeling van arts in health-onderwijs in Nederland? Binnenkort kun je je aansluiten bij de alliantie. Schrijf je in voor de nieuwsbrief om op de hoogte te blijven.

Zo ziet arts in health-onderzoek eruit

Arts in health wordt onderzocht vanuit verschillende wetenschappelijke tradities.

In de levenswetenschappen gaat het om wat kunst doet voor gezondheid. Bijvoorbeeld wat livemuziek betekent voor een patiënt die herstelt van een operatie, of wat creatieve beweging kan betekenen voor iemand met dementie.

In de sociale wetenschappen gaat het om wat kunst in de zorg betekent in het dagelijks leven van mensen. Hoe beïnvloedt een gezamenlijk museumbezoek de manier waarop iemand met chronische pijn die pijn ervaart? Wat betekent meedoen aan een koor voor mensen met dementie, en voor de mensen die voor hen zorgen?

In de geesteswetenschappen ligt de nadruk op reflectie en betekenis. Denk aan de rol van de kunstenaar in de zorg, vragen rond ethiek en esthetiek, en wat het betekent om kunst te maken als je ziek bent of voor iemand zorgt.

Levenswetenschappen 

In de levenswetenschappen gaat het vaak over wat kunst doet voor gezondheid. Denk aan onderzoek naar de invloed van livemuziek op ziekenhuispatiënten of naar wat creatieve beweging kan betekenen voor mensen met dementie. Dit soort studies vindt meestal plaats in medische contexten, met empirische data en in gecontroleerde of semi-gecontroleerde situaties.

Sociale wetenschappen

De sociale wetenschappen kijken vaker naar bredere maatschappelijke vragen. Helpt een museumbezoek bijvoorbeeld om pijn anders te ervaren bij mensen met chronische klachten? En welke rol speelt sociale cohesie in welzijn? Ook onderwerpen zoals burn-out bij mantelzorgers komen hier aan bod.

Geesteswetenschappen

In de geesteswetenschappen verschuift de focus naar reflectie en duiding. Hier gaat het bijvoorbeeld over publieksdeelname, de rol van de kunstenaar in de zorg en vragen rond zorgethiek en zorg-esthetiek. Ook kunsthistorische perspectieven op medische geschiedenis maken hier deel van uit.

Dit gebeurt er al

In 2024 werd aan de Erasmus School of Health Policy & Management een leerstoel arts in health ingesteld, gefinancierd door zorgorganisatie Cordaan en het Museum van de Geest. Later dat jaar volgde een tweede leerstoel aan de Erasmus School of History, Culture and Communication, gericht op Arts & Wellbeing.

Onderzoekers in Nederland werken aan een nationale onderzoeksagenda voor de komende tien jaar. De vragen die daarin richting geven: hoe kunnen programma’s blijven bestaan na een eerste projectfase? Hoe maak je effecten zichtbaar? En wat betekent arts in health voor zorgprofessionals en het medisch onderwijs?

Onderzoek in dit veld wordt onder meer ondersteund door ZonMw, het SPRONG Creating Cultures of Care-project, het Fonds voor Cultuurparticipatie, Lang Leve Kunst en Welzijn op Recept.

Voor onderzoekers

Werk je als onderzoeker? Sluit aan bij wat er al gebeurt, binnen én buiten je eigen vakgebied. Waar kan jouw expertise een bestaande vraag verder brengen, of juist een nieuwe vraag openen? Samenwerking tussen disciplines, en tussen onderzoek en praktijk, zorgt voor een rijkere en meer samenhangende kennisbasis.

Lees verder en sluit je aan

Er wordt internationaal veel gepubliceerd over arts in health. Deze bronnen helpen je om het veld verder te verkennen:

• Boeken over arts in health
• Academische tijdschriften
• Pilot: ontmoet kunstenaars in het UMCG
• Rapport: volgende stap voor arts in health-netwerk
• Interview: Evidence for the arts in UK public health
• News clip: role of the arts in health

Wil je bijdragen aan de ontwikkeling van arts in health-onderzoek in Nederland? Binnenkort kun je je aansluiten bij de alliantie. Schrijf je in voor de nieuwsbrief om op de hoogte te blijven.

Zo ziet arts in health eruit in de praktijk

Arts in health krijgt in de praktijk verschillende vormen.

• Participatieve projecten richten zich op welzijn. Ze helpen mensen ontspannen, zich minder alleen te voelen en weer actief, nieuwsgierig en betrokken te raken. Een kunstenaar werkt bijvoorbeeld samen met patiënten in een ziekenhuis, met zorgmedewerkers of met mensen in de wijk.
• Vaktherapie werkt doelgericht aan herstel. Vaktherapeuten zijn hiervoor opgeleid en geregistreerd. Zij gebruiken kunstvormen als onderdeel van behandeling, bijvoorbeeld bij psychische klachten of revalidatie.

Samen laten deze vormen zien hoe breed de doelen van arts in health zijn: van sociale verbinding en zingeving tot therapie en herstel.

Dit gebeurt er al

In de langdurige zorg krijgen steeds meer kunstvormen een plek in het dagelijks leven van bewoners. In Amsterdam brengt het Ambulant Kunstteam van Cordaan kunstenaars de wijk in, waar zij samen met bewoners kunst maken.

Arts in health Groningen werkt met pilotprojecten aan een vaste plek voor kunst in de zorg, bijvoorbeeld samen met het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) en via Buur & Boek van NOORDWOORD, waar literatuur mensen in de wijk samenbrengt. Ook in het Dijklander Ziekenhuis wordt muziek onderdeel van de dagelijkse zorg. Organisaties die hier al veel ervaring mee hebben, zijn LKCA en Movisie.

Deze initiatieven verschillen van vorm, maar hebben iets gemeen: ze maken ruimte voor contact, verbeelding en herstel.

Voor professionals

Arts in health gebeurt vaak in losse projecten. Door zichtbaar te maken wat werkt en daarvan te leren, ontstaat er een praktijk die kan doorgroeien en blijven bestaan. De vraag is niet óf het werkt. De vraag is: wat kun jij hiermee in jouw praktijk?

Werk je in een zorginstelling?

Kijk waar kunst kan aansluiten op jullie dagelijkse praktijk. Begin klein, bijvoorbeeld met een pilot op een afdeling. Kijk wat het doet voor patiënten, cliënten of medewerkers en bouw van daaruit verder.

Ben je kunstenaar of maker?

Verdiep je in de context waarin je werkt. Wat speelt er op een afdeling of in een wijk? Wat hebben mensen nodig? Werk samen met zorgprofessionals en zorg dat deelnemers zich veilig voelen.

Ontwikkel je een project?

Je hoeft niet vanaf nul te beginnen. Gebruik wat al bekend is en sluit aan op de praktijk waarin je werkt. Kies een vorm die past bij de mensen en de setting, en kijk wat het doet voor de deelnemers.

Lees verder en sluit je aan

• Boeken over Arts in Health
• Academische tijdschriften
• Rapport: volgende stap voor Arts in Health-netwerk
• Culture for Health and Well-being Compendium
• Arts Council Ireland, Arts in Health Handbook

Wil je een actieve bijdrage leveren aan arts in health? Binnenkort is dat mogelijk door je aan te sluiten bij de alliantie. Schrijf je in voor onze nieuwsbrief om op de hoogte te blijven.