Alles

‍Waar de muziek je vindt

Gitarist Sergio zingt het kinderliedje De titel is ‘visje visje in het water’ voor een jonge patiënt en haar vader. Het liedje is bij veel Nederlandse kinderen bekend, maar dit kind en haar vader lijken het niet te kennen. Zonder te stoppen schakelt Sergio over op een improvisatie van de melodie in een Arabische toonladder. Het kind en haar vader glimlachen.

"We proberen erachter te komen wat aanslaat, zonder veel vragen te stellen," zegt Ciska Ruitenberg, die leiding geeft aan Muziekmaatjes, een Arts in Health programma in het Dijklander Ziekenhuis in Hoorn. Het Muziekmaatjes-programma ging ruim anderhalf jaar geleden van start in Dijklander, met twee keer per week muziek op de Neonatologie en Kinderpolikliniek. Sinds kort is het programma onder de naam Muziekmaatjes+ uitgebreid naar de geriatrie, nierdialyse, oncologie en neurologie.

Muziek maken voor patiënten is een vak, en de musici van Muziekmaatjes worden daarvoor getraind door een team van drie muziektherapeuten. Ze spelen alle stijlen die patiënten graag willen horen, maar ze leren ook om aandachtig en flexibel te zijn, en om aan te voelen wat er in de kamer speelt, zoals een zorgverlener dat zou doen. "We zijn er niet om op te treden," zegt Ruitenberg. "We zijn er om via muziek contact te maken met mensen. En als het niet het juiste moment is om te spelen, trekken we ons terug."

Kinderarts Noud Drewes van het Dijklander legt uit dat de musici altijd toestemming vragen voordat ze een kamer binnengaan. Zoals hij het beschrijft, komen de musici niet "een afdeling binnendenderen om hun ding te doen en weer te vertrekken", maar zijn ze "juist heel erg op zoek naar persoonlijk contact, en stemmen ze zich af op de situatie."

Het idee voor het Muziekmaatjes-programma kwam ruim een jaar geleden op een avond plotseling bij Drewes op. Hij volgde zangles bij Muziekschool Boedijn, gegeven door Ruitenberg. Drewes bracht zijn idee voorzichtig ter sprake: "Ik zei iets als: 'Zou dat niet wat zijn?'" Ruitenberg raakte meteen geïnspireerd door het idee en zag de mogelijkheden ervan. Al snel maakten de twee afspraken om het pilotprogramma van Muziekmaatjes te ontwikkelen.

Musici in een ziekenhuiskamer zijn misschien moeilijk voor te stellen — totdat je het je voorstelt vanuit het perspectief van een van een patiëntje en diens ouders die worden overvallen door een diagnose en leven met onzekerheid over de toekomst of vanuit een patiënt die alleen op een ziekenhuiskamer ligt en het gevoel heeft dat de wereld buiten doorgaat, terwijl hij of zij daar geen deel van uitmaakt . Het programma biedt elke patiënt een moment waarin aandacht, interactie en muziek volledig op de patiënt zijn afgestemd. Dat kan de ziekenhuiservaring menselijker maken. Hoewel wetenschappelijk onderzoek aantoont dat muziek kan bijdragen aan allerlei positieve gezondheidseffecten, is Muziekmaatjes eenvoudigweg bedoeld om patiënten zich prettiger te laten voelen en meer tot leven te laten komen in de vervreemdende sfeer van een ziekenhuis.

Toen Drewes en Ruitenberg het programma voor het eerst aan het ziekenhuis voorstelden, waren er sceptici. "Muziek, prima, zolang het maar niet te hard is," herinnert Drewes zich dat een collega zei. Na het eerste jaar van Muziekmaatjes waren ze echter overtuigd.

"Wanneer medewerkers zien dat de mensen voor wie ze zorgen op hun gemak zijn, glimlachen en contact maken, tilt dat de stemming voor iedereen op," zegt Drewes. Tegenwoordig spelen de musici bijna net zo vaak voor het personeel als voor de patiënten, vertelt Ruitenberg, en ze voegt eraan toe dat het wekelijks aanwezig zijn helpt om relaties met het personeel op te bouwen. "De musici en het personeel moeten weten wat ze van elkaar kunnen verwachten," zegt Ruitenberg. "Het opbouwen van dat vertrouwen kost tijd."

Terugkijkend op het eerste jaar van het programma ziet Drewes waar kunst in de zorg past binnen de transitie die gaande is in de Nederlandse zorg. De zorg van de 21e eeuw moet meer omvatten dan het behandelen van ziekte: ze moet ook ruimte bieden voor preventie en voor het welzijn van de hele mens. Voor Drewes helpt Muziekmaatjes om dat mogelijk te maken. Met het programma "kan ik op een veel menselijkere manier contact maken met mijn patiënten."

Het eerste jaar van het Muziekmaatjes-programma is geëvalueerd in een rapport van Arts in Health Groningen. Download hier het volledige evaluatierapport en de samenvatting. De medewerkers van het Dijklander ziekenhuis en de musici waren blij te horen dat het programma met twee jaar is uitgebreid, naar vier andere afdelingen in het Dijklander Ziekenhuis. Drewes zegt over de Muziekmaatjes: "Ze horen echt bij wat we nu doen, en we missen ze op hun vrije dagen."

Terug op de kinderafdeling glimlachen de vader en dochter nog steeds terwijl Sergio en de andere muzikant hun geïmproviseerde lied afronden. De patiënte en haar vader vragen of de muzikanten morgen terug willen komen.

European Culture and Health Hub zet kunst en cultuur op de Europese gezondheidsagenda
Nederland en Europa worden geconfronteerd met toenemende druk op de geestelijke gezondheid en het welzijn, naast stijgende niveaus van eenzaamheid, sociaal isolement en de uitdagingen van een vergrijzende bevolking. Kunst en cultuur kunnen een rol spelen bij het aanpakken van deze problemen, hoewel dit nog steeds wordt onderschat in het reguliere gezondheidsbeleid. Met de lancering van de European Culture and Health Hub, een nieuw Horizon Europe-project, zullen twintig organisaties uit dertien Europese landen de komende drie jaar samenwerken om de verbinding tussen cultuur, gezondheidszorg en het sociale domein te versterken.

Het project, gecoördineerd door de Hogeschool Turku (Finland), brengt 20 organisaties samen, waaronder 15 projectpartners en 5 geassocieerde partners, uit 13 Europese landen. Arts in Health Groningen vertegenwoordigt Nederland in het consortium.

Cultuur als onderdeel van gezondheid en welzijn
De European Culture and Health Hub sluit aan bij de aanbevelingen uit het rapport Culture and Health: Time to Act (2025), waarin de Europese Commissie, de Europese Unie en haar lidstaten worden opgeroepen om cultuur een grotere rol te geven bij het bevorderen van gezondheid en welzijn.

Onderzoek van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) laat zien dat deelname aan kunst- en cultuuractiviteiten kan bijdragen aan mentaal welzijn, veerkracht en sociale verbondenheid. Ook wordt een relatie gezien tussen culturele participatie en een betere mentale en emotionele gezondheid. In Nederland wordt deze kennis steeds vaker toegepast in projecten, onderwijs en onderzoek binnen het groeiende Arts in Health-veld.

Europese samenwerking en kennisdeling
De European Culture and Health Hub brengt onderzoekers, beleidsmakers, kunstenaars, zorgprofessionals en maatschappelijke organisaties uit heel Europa samen. Samen bouwen zij aan nieuwe samenwerkingen, delen zij kennis over de rol van kunst en cultuur in gezondheid en welzijn.

De Hub wordt ontwikkeld in nauwe samenwerking met beleidsmakers, professionals, onderzoekers en lokale gemeenschappen. Daarmee sluit het initiatief aan bij concrete vragen uit de praktijk. Daarnaast brengt het project bestaande wetenschappelijke kennis in kaart, identificeert het kennishiaten en ontwikkelt het praktische hulpmiddelen voor lokale, regionale en nationale beleidsmakers. Binnen het project worden Arts in Health-initiatieven in verschillende Europese landen onderzocht, waaronder Nederland. Ook wordt gewerkt aan scholing, kennisdeling en ondersteuning voor organisaties die kunst en cultuur willen inzetten voor gezondheid en welzijn.

Project kick-off in Groningen
Arts in Health Groningen vertegenwoordigt Nederland binnen het consortium en organiseert op 2 en 3 september 2026 de officiële kick-off van het project in Groningen. Als onderdeel van deze startbijeenkomst verzorgt Daisy Fancourt, hoogleraar Psychobiologie en Epidemiologie aan University College London, op 1 september 2026 een publiekslezing in Groningen, in samenwerking met Studium Generale Groningen. Professor Fancourt is ook UNESCO Chair in Arts and Health en directeur van het WHO Collaborating Centre on Arts and Health en een van de leidende onderzoekers in het veld.“Steeds vaker wordt deelname aan kunst en cultuur gezien als een gedrag dat gezondheid kan ondersteunen. In heel Europa zijn mooie voorbeelden te vinden van projecten die wetenschappelijke kennis in de praktijk brengen. De European Culture and Health Hub kan het veld verder versterken door kennis samen te brengen en te vertalen naar nieuwe programma’s en beleid,” aldus Professor Daisy Fancour.

Naar een duurzame verbinding tussen cultuur en zorg
Volgens Arts in Health Groningen markeert de Hub een belangrijke stap in de verdere ontwikkeling van het Europese Arts in Health-veld.

“Besluitvorming binnen de zorg en cultuur vond lange tijd grotendeels los van elkaar plaats. Inmiddels zien beide sectoren steeds vaker dat zij dezelfde waarden delen en elkaar kunnen versterken,” zegt Ferdinand Lewis, directeur Wetenschap en Onderwijs bij Arts in Health Groningen. “Het Horizon-project en de Hub zullen een grote stap zijn naar waardevolle samenwerking tussen onderzoekers, beleidsmakers en professionals uit beide sectoren.”

Met de European Culture and Health Hub krijgt de samenwerking tussen cultuur en gezondheid een stevig Europees platform. Het project moet bijdragen aan meer kennis, sterkere netwerken en betere beleidsontwikkeling, zodat kunst en cultuur een duurzame plek kunnen krijgen binnen gezondheids- en welzijnsbeleid in Europa. 

Projectpartners

• Turku University of Applied Sciences (Finland)
• University College London (Verenigd Koninkrijk)
• Center for Primary Health Care Research Region Skåne (Zweden)
• Culture Action Europe (België)
• EuroHealthNet (België)
• University of Porto (Portugal)
• Cultural Welfare Center ETS (Italië)
• Cultura en Vena (Spanje)
• Norwegian Resource Centre for Arts and Health (Nord University) (Noorwegen)
• Arts in Health Groningen (Nederland)
• Latvian Academy of Culture (Letland)
• Mozarteum University Salzburg (Oostenrijk)
• Cluj Cultural Centre (Roemenië)
• University of Southern Denmark (Denemarken)
• Hope UK (Verenigd Koninkrijk)

Daarnaast wordt het project ondersteund door verschillende geassocieerde partners. Zij dragen bij aan expertise, beleidskennis en samenwerking tussen verschillende sectoren. Arts + Health Ireland / Réalta (Ierland), Secretariat of the Northern Dimension Partnership on Culture (Letland), United Cities and Local Governments (Spanje), UNESCO (Frankrijk), en Northern Dimension Partnership in Public Health and Social Well-being (Sweden).

Meer informatie

Op de hoogte blijven van dit project kan via dit formulier

‍

Inzicht in beleidsruimte en verankering

Arts in Health ontstaat in de praktijk, maar de keuzes daaromheen bepalen of initiatieven kunnen doorgroeien. Veel projecten laten zien wat kunst kan betekenen voor gezondheid, welzijn en kwaliteit van leven. Tegelijk blijft structurele inbedding vaak lastig, doordat financiering, samenwerking en verantwoordelijkheden versnipperd zijn.

Het rapport Kunst in zorg – wegen naar verankering onderzoekt waar binnen bestaande wet- en regelgeving ruimte zit om Arts in Health duurzamer te organiseren. Van gemeenten en zorgverzekeraars tot welzijn en langdurige zorg: er blijkt vaak meer mogelijk dan gedacht. Ook maakt het rapport zichtbaar waar samenwerking tussen zorg, cultuur en beleid in de praktijk nog vastloopt.

Dit rapport is uitgevoerd door VitaValley in opdracht van Arts in Health Netherlands.

Stel je voor: je vader die langzaam vereenzaamt thuis. Geen acute ziekte, geen grote ingreep nodig, maar ook geen levenslust meer. De dagen worden stiller, het netwerk kleiner. Of je broer, die tussen wal en schip valt. Meerdere hulpverleners om hem heen, maar niemand die hem echt verder helpt. “Uiteindelijk zie je dat mensen steeds meer zorg nodig hebben,” zegt Ester van de Haar, directeur-bestuurder van Cultuur Oost.

En dan gebeurt er iets anders. Diezelfde mensen gaan schilderen, muziek maken, dansen. Niet als tijdverdrijf, maar als iets wat hun dag weer structuur geeft, hun wereld vergroot of hen opnieuw in contact brengt met anderen. “Dat is geen afleiding,” zegt Van de Haar. “Dat is waar iets begint te verschuiven in iemands leven.” Om dat zichtbaar te maken, is de campagne De kracht van Arts in Health gestart. Arts in Health brengt zorgprofessionals, kunstenaars, onderzoekers en beleidsmakers samen om kunst een vanzelfsprekende plek te geven in gezondheid en welzijn.

Wat kunst oplevert in de zorg

“Er zijn honderden praktijkvoorbeelden waarin kunst in de zorg bijdraagt,” vertelt Van de Haar. Van een patiënt die tijdens een operatie naar muziek luistert en minder pijnstilling nodig heeft tot een jongere die via muziek of cultuur weer een doel vindt en opnieuw aansluiting krijgt bij anderen. "Overal in Nederland gebeurt het al: in ziekenhuizen, in wijken en in verpleeghuizen. Internationaal en nationaal onderzoek onderbouwt de effecten.”

“Het punt is alleen dat al die voorbeelden projecten zijn, en nog geen onderdeel van hoe we onze zorg- en cultuursector hebben ingericht,” zegt Van de Haar. "De investering komt uit cultuurbudgetten, maar de kostenreductie landt in de zorg. Als we dat beter verbinden, kunnen we veel meer bereiken."

“Stel je voor dat een jongere een andere afslag neemt,” zegt Van de Haar. “Of een zorgmedewerker die ziet dat patiënten elkaar opzoeken in plaats van hem. Dat is wat kunst kan doen.”

De kracht in beeld

Al die voorbeelden verdienen een groter podium én een stevigere basis om op verder te bouwen. Daarom is er De Kracht van Arts in Health: een campagne met verhalen uit de praktijk, onderzoek dat de effecten onderbouwt, en vanaf 19 mei 2026 een documentaire die laat zien wat er verandert als kunst en zorg samenkomen, ook financieel.

“Elke euro die je investeert in kunst en cultuur in de zorg, verdien je terug via minder zorggebruik, minder druk op professionals en minder inzet van zwaardere trajecten,” zegt Van de Haar. “Dat is de kracht van Arts in Health.”

Wil je zien wat er al gebeurt en wat er nog komt? Ga dan naar deze pagina.

‍

Zo ziet arts in health-onderzoek eruit

Arts in health wordt onderzocht vanuit verschillende wetenschappelijke tradities.

In de levenswetenschappen gaat het om wat kunst doet voor gezondheid. Bijvoorbeeld wat livemuziek betekent voor een patiënt die herstelt van een operatie, of wat creatieve beweging kan betekenen voor iemand met dementie.

In de sociale wetenschappen gaat het om wat kunst in de zorg betekent in het dagelijks leven van mensen. Hoe beïnvloedt een gezamenlijk museumbezoek de manier waarop iemand met chronische pijn die pijn ervaart? Wat betekent meedoen aan een koor voor mensen met dementie, en voor de mensen die voor hen zorgen?

In de geesteswetenschappen ligt de nadruk op reflectie en betekenis. Denk aan de rol van de kunstenaar in de zorg, vragen rond ethiek en esthetiek, en wat het betekent om kunst te maken als je ziek bent of voor iemand zorgt.

Levenswetenschappen 

In de levenswetenschappen gaat het vaak over wat kunst doet voor gezondheid. Denk aan onderzoek naar de invloed van livemuziek op ziekenhuispatiënten of naar wat creatieve beweging kan betekenen voor mensen met dementie. Dit soort studies vindt meestal plaats in medische contexten, met empirische data en in gecontroleerde of semi-gecontroleerde situaties.

Sociale wetenschappen

De sociale wetenschappen kijken vaker naar bredere maatschappelijke vragen. Helpt een museumbezoek bijvoorbeeld om pijn anders te ervaren bij mensen met chronische klachten? En welke rol speelt sociale cohesie in welzijn? Ook onderwerpen zoals burn-out bij mantelzorgers komen hier aan bod.

Geesteswetenschappen

In de geesteswetenschappen verschuift de focus naar reflectie en duiding. Hier gaat het bijvoorbeeld over publieksdeelname, de rol van de kunstenaar in de zorg en vragen rond zorgethiek en zorg-esthetiek. Ook kunsthistorische perspectieven op medische geschiedenis maken hier deel van uit.

Dit gebeurt er al

In 2024 werd aan de Erasmus School of Health Policy & Management een leerstoel arts in health ingesteld, gefinancierd door zorgorganisatie Cordaan en het Museum van de Geest. Later dat jaar volgde een tweede leerstoel aan de Erasmus School of History, Culture and Communication, gericht op Arts & Wellbeing.

Onderzoekers in Nederland werken aan een nationale onderzoeksagenda voor de komende tien jaar. De vragen die daarin richting geven: hoe kunnen programma’s blijven bestaan na een eerste projectfase? Hoe maak je effecten zichtbaar? En wat betekent arts in health voor zorgprofessionals en het medisch onderwijs?

Onderzoek in dit veld wordt onder meer ondersteund door ZonMw, het SPRONG Creating Cultures of Care-project, het Fonds voor Cultuurparticipatie, Lang Leve Kunst en Welzijn op Recept.

Voor onderzoekers

Werk je als onderzoeker? Sluit aan bij wat er al gebeurt, binnen én buiten je eigen vakgebied. Waar kan jouw expertise een bestaande vraag verder brengen, of juist een nieuwe vraag openen? Samenwerking tussen disciplines, en tussen onderzoek en praktijk, zorgt voor een rijkere en meer samenhangende kennisbasis.

Lees verder en sluit je aan

Er wordt internationaal veel gepubliceerd over arts in health. Deze bronnen helpen je om het veld verder te verkennen:

• Boeken over arts in health
• Academische tijdschriften
• Pilot: ontmoet kunstenaars in het UMCG
• Rapport: volgende stap voor arts in health-netwerk
• Interview: Evidence for the arts in UK public health
• News clip: role of the arts in health

Wil je bijdragen aan de ontwikkeling van arts in health-onderzoek in Nederland? Binnenkort kun je je aansluiten bij de alliantie. Schrijf je in voor de nieuwsbrief om op de hoogte te blijven.

Zo ziet arts in health eruit in de praktijk

Arts in health krijgt in de praktijk verschillende vormen.

• Participatieve projecten richten zich op welzijn. Ze helpen mensen ontspannen, zich minder alleen te voelen en weer actief, nieuwsgierig en betrokken te raken. Een kunstenaar werkt bijvoorbeeld samen met patiënten in een ziekenhuis, met zorgmedewerkers of met mensen in de wijk.
• Vaktherapie werkt doelgericht aan herstel. Vaktherapeuten zijn hiervoor opgeleid en geregistreerd. Zij gebruiken kunstvormen als onderdeel van behandeling, bijvoorbeeld bij psychische klachten of revalidatie.

Samen laten deze vormen zien hoe breed de doelen van arts in health zijn: van sociale verbinding en zingeving tot therapie en herstel.

Dit gebeurt er al

In de langdurige zorg krijgen steeds meer kunstvormen een plek in het dagelijks leven van bewoners. In Amsterdam brengt het Ambulant Kunstteam van Cordaan kunstenaars de wijk in, waar zij samen met bewoners kunst maken.

Arts in health Groningen werkt met pilotprojecten aan een vaste plek voor kunst in de zorg, bijvoorbeeld samen met het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) en via Buur & Boek van NOORDWOORD, waar literatuur mensen in de wijk samenbrengt. Ook in het Dijklander Ziekenhuis wordt muziek onderdeel van de dagelijkse zorg. Organisaties die hier al veel ervaring mee hebben, zijn LKCA en Movisie.

Deze initiatieven verschillen van vorm, maar hebben iets gemeen: ze maken ruimte voor contact, verbeelding en herstel.

Voor professionals

Arts in health gebeurt vaak in losse projecten. Door zichtbaar te maken wat werkt en daarvan te leren, ontstaat er een praktijk die kan doorgroeien en blijven bestaan. De vraag is niet óf het werkt. De vraag is: wat kun jij hiermee in jouw praktijk?

Werk je in een zorginstelling?

Kijk waar kunst kan aansluiten op jullie dagelijkse praktijk. Begin klein, bijvoorbeeld met een pilot op een afdeling. Kijk wat het doet voor patiënten, cliënten of medewerkers en bouw van daaruit verder.

Ben je kunstenaar of maker?

Verdiep je in de context waarin je werkt. Wat speelt er op een afdeling of in een wijk? Wat hebben mensen nodig? Werk samen met zorgprofessionals en zorg dat deelnemers zich veilig voelen.

Ontwikkel je een project?

Je hoeft niet vanaf nul te beginnen. Gebruik wat al bekend is en sluit aan op de praktijk waarin je werkt. Kies een vorm die past bij de mensen en de setting, en kijk wat het doet voor de deelnemers.

Lees verder en sluit je aan

• Boeken over Arts in Health
• Academische tijdschriften
• Rapport: volgende stap voor Arts in Health-netwerk
• Culture for Health and Well-being Compendium
• Arts Council Ireland, Arts in Health Handbook

Wil je een actieve bijdrage leveren aan arts in health? Binnenkort is dat mogelijk door je aan te sluiten bij de alliantie. Schrijf je in voor onze nieuwsbrief om op de hoogte te blijven.

Arts in Health-onderwijs in ontwikkeling

Arts in health-onderwijs is volop in ontwikkeling in Nederland. De vraag groeit.

• De Rijksuniversiteit Groningen organiseert jaarlijks een Arts in Health Summer School, met praktische en theoretische inzichten in participatieve projecten.
• Het Prins Claus Conservatorium biedt mogelijkheden voor onderwijs en onderzoek naar muziek in de zorg.
• De Art of Caring Summer School brengt studenten uit de gezondheidszorg en de kunst samen om te verkennen waar beide domeinen elkaar raken.
• Vaktherapie Nederland biedt gecertificeerde opleidingen voor wie zich wil specialiseren in vaktherapeutische toepassingen.

Daarnaast zijn er online cursussen van onder meer University College London, King’s College London en de Royal Society for Public Health.

Dit gebeurt er al

Het consortium Creating Cultures of Care brengt in kaart welke opleidingen er al zijn en wat nog ontbreekt.

Hbo- en wo-opleidingen ontwikkelen steeds meer modules en minoren in arts in health. Die zijn onder meer te vinden binnen beeldende kunst, zorgethiek, verpleegkunde, geestelijke verzorging en de medische geesteswetenschappen.

Voor opleiders en studenten

Arts in health vraagt om mensen die zich bewegen tussen twee werelden. Je hoeft niet alles te weten, maar je bent nieuwsgierig naar beide werelden.

Wil je arts in health studeren?
Kijk welke opleidingen aansluiten bij zorg, kunst of welzijn. Denk aan verpleegkunde, kunstopleidingen of sociale studies. Van daaruit kun je je verder verdiepen in arts in health.

Geef je les of ontwikkel je een opleiding?
Arts in health is interdisciplinair en vraagt om samenwerking tussen kunst- en zorgopleidingen. Help studenten leren hoe ze veilig werken met kwetsbare mensen, en besteed vanaf het begin aandacht aan zelfzorg.

Lees verder en sluit je aan

• Boeken over arts in health
• Website Vaktherapie Nederland
• Culture for Health and Well-being Compendium
• Arts Council Ireland, Arts in Health Handbook

Wil je bijdragen aan de ontwikkeling van arts in health-onderwijs in Nederland? Binnenkort kun je je aansluiten bij de alliantie. Schrijf je in voor de nieuwsbrief om op de hoogte te blijven.

Wat dit vraagt van beleid

Arts in Health krijgt pas echt een plek als het erkend wordt, betaald wordt en onderdeel wordt van de zorgpraktijk. Dat roept vragen op, zoals:

• Hoe zorg je dat succesvolle programma’s doorgaan na de pilotfase?
• Hoe geef je kunst een blijvende plek binnen de veranderingen in de zorg?
• Hoe neem je drempels weg voor samenwerking tussen zorg, cultuur en welzijn, lokaal en landelijk?
• Hoe kan Arts in Health bijdragen aan de uitdagingen waar de zorg nu voor staat?

Dit gebeurt er al

In Nederland werken ZonMw, het Fonds voor Cultuurparticipatie en programma’s zoals Welzijn op Recept aan de verdere ontwikkeling van Arts in Health. Gemeente Tilburg ondersteunt actief de samenwerking tussen kunstenaars en zorgorganisaties. Provinciale kunstorganisaties verkennen hoe Arts in Health kan bijdragen aan gezondheid en ziektepreventie. Ook op Europees niveau groeit de aandacht. De Europese Commissie ziet Arts in Health als onderdeel van de toekomstige zorg.

Voor beleidsmakers en partners

Werk je aan beleid binnen zorg, cultuur of welzijn? Dan kun je bijdragen door verbindingen te leggen en ruimte te maken voor samenwerking. Arts in Health vraagt niet om een nieuw systeem. Het vraagt om een plek binnen hoe de zorg zich nu ontwikkelt.

Lees verder en sluit je aan

• Boeken over Arts in Health
• Academische tijdschriften
• Rapport: volgende stap voor Arts in Health-netwerk

Wil je bijdragen aan de ontwikkeling van Arts in Health in Nederland? Binnenkort kun je je aansluiten bij de alliantie. Schrijf je in voor de nieuwsbrief om op de hoogte te blijven.

Inzicht in beleidsruimte en verankering

Arts in Health ontstaat in de praktijk, maar de keuzes daaromheen bepalen of initiatieven kunnen doorgroeien. Veel projecten laten zien wat kunst kan betekenen voor gezondheid, welzijn en kwaliteit van leven. Tegelijk blijft structurele inbedding vaak lastig, doordat financiering, samenwerking en verantwoordelijkheden versnipperd zijn.

Het rapport Kunst in zorg – wegen naar verankering onderzoekt waar binnen bestaande wet- en regelgeving ruimte zit om Arts in Health duurzamer te organiseren. Van gemeenten en zorgverzekeraars tot welzijn en langdurige zorg: er blijkt vaak meer mogelijk dan gedacht. Ook maakt het rapport zichtbaar waar samenwerking tussen zorg, cultuur en beleid in de praktijk nog vastloopt.

Do arts interventions and creative engagement really make a difference in our lives and our brains? Recently, Susan Magsamen, the author of Your Brain on Art: How the Arts Transform Us, and Director of The International Arts and Mind Lab at John Hopkins University School of Medicine, was interviewed to discuss this exact question.

‍

Listen via

Spotify

This episode of When Science Finds a Way explores the science behind the arts as a tool for wellbeing, from research on singing to lived stories of healing and empowerment. In 40 minutes, we hear from leading scholar Daisy Fancourt, from a mother who participated in Breathe Melodies for Mums, and from the ever-inspiring artist Kunle Adewale. 

Listen via

Apple Podcasts

Spotify

Youtube

KoffieCo | Koffie bij de coassistent is de podcast voor en door studenten Medische Wetenschappen van het UMC Utrecht.

Gewapend met een kop koffie gaan coassistenten Tessa, Tiara en Doris het hele land door om artsen te interviewen. In deze aflevering gaan ze in gesprek met Daphne Voormolen, foetaal geneeskundige en groot kunstliefhebber, over de door haar zelf opgezette Stichting Kunst Salon en haar boodschap over hoe waardevol het is om de link te leggen tussen gezondheidszorg en de culturele sector en kunst in te zetten voor het medisch onderwijs, behandeling en gezondheid en welzijn in het algemeen.

Aflevering 127: Kunst in de zorg

‍

‍

Podcastserie Amsterdam UMC | Waarom kunst in het ziekenhuis?  
9 afleveringen

Waarom raakt een kunstwerk je als je in het ziekenhuis bent, kan een gedicht je tot tranen roeren, troost muziek of roept een verhaal fijne herinneringen op? Word je een betere dokter als je naar kunst kijkt? Waarom wil een kunstenaar graag een werk voor het ziekenhuis maken? En waarom betrekken wetenschappers kunst in hun onderzoek? Ook na een lange loopbaan als curator in het Amsterdam UMC kon Sabrina Kamstra lang niet al die vragen zelf beantwoorden. Daarom vroeg ze patiënten, kunstenaars, curatoren, artsen, wetenschappers en studenten te reageren vanuit hun eigen invalshoek en achtergrond. Dit monde uit in het boek Waarom kunst in het ziekenhuis? met essays van verschillende auteurs en hun reflecties in de gelijknamige podcastserie.

In deze podcastserie komen patiënten, medewerkers, bezoekers en kunstenaars aan het woord. De geselecteerde kunstenaars hebben allen in opdracht een werk voor het Amsterdam UMC gemaakt.

Luister via
Spotify
Apple podcasts
Springcast

Kunststof aflevering - NTR - NPO Radio 1
‍
Neuroloog en expert op het gebied van de ziekte van Parkinson, Bas Bloem, gaat in gesprek met hoogleraar ouderenparticipatie, Tineke Abma, over de heilzame werking van kunst op onze gezondheid. Het onderzoek naar kunst-als-medicijn heeft de laatste jaren een enorme boost gekregen. Nu is het volgens Abma tijd om kunst een veel grotere plek toe te kennen in de medische opleiding, in de spreekkamer en in zorginstellingen. Maar hoe?

‍

Kunststof aflevering
‍

London Arts and Health | 6 episodes on social prescribing
‍
The series from London Arts and Health uncovers arts in health practices across the city of London, speaking to practitioners, funders, artists and participants about how they are working and benefitting from arts and health. The podcast has been created to celebrate the launch of the Arts and Culture: Social Prescribing Myth Buster. The myth buster aims to help everyone understand the role of arts and culture in social prescribing.

Listen via
Spotify
Apple podcasts

‍

Creative Health Stories | 20 episodes

This series conveys what ‘creative health’ means to different people and in different contexts; how creativity helps to keep us well at a general, preventative level and how it supports chronic and long term health conditions. It highlights creative practices – professional, amateur and those we can do at home – which are helping to keep us well, and what needs to happen so that creativity, the arts and culture are more widely accessible.

This podcast series consists of interviews with professionals and scholars about their arts in health projects, findings, and experiences. The series also takes on the larger policy and ethical issues of arts in health, for example during the July 2024 episode in which Sir Michael Marmot was interviewed. Sir Michael discussed his work on the social determinants of health, and explains his argument that health equality requires creativity be available to everyone.

Listen to the podcast series‍

The Arts for the Health of it podcast features more than 90 episodes.

Why do humans turn to the arts in times of crisis? How do the arts impact our health and well-being? What role do the arts play in the future of society?
‍
Hosts Catherine Particini and Andrea Sanderson (VOCAB) help you integrate the arts into everyday health and wellness practices through information, tips, how-to’s, and expert-led interviews on the subject.

The show explores the role of the arts in society, with special attention to the function of the arts in wellbeing. In one episode you might hear a lighthearted discussion about the health benefits of laughter; another introduces you to a local programme that brings artists together for community projects. Especially if you want to learn more about projects in America, or you are interested in the workings of ‘arts on prescription’ programmes for instance, then this show is for you!

Listen via
Spotify

‍Apple podcasts

‍Youtube

‍

In deze documentaire vertellen zorgprofessionals, makers, onderzoekers en organisaties hoe kunst in de praktijk bijdraagt aan gezondheid en welzijn. De film laat zien hoe Arts in Health op lokaal niveau verbinding brengt tussen zorg, welzijn en cultuur.

Meer dan dertig jaar internationaal onderzoek laat zien dat kunst bijdraagt aan positieve gezondheid en welzijn. Het werkt preventief tegen ziektes en versterkt de sociale kwaliteit van leven.

Meer informatie vind je op: Arts in Health Netherlands

In this TEDx talk, Jill Sonke explores the relationship between creativity and care. As a practitioner, and current Director of the Center for Arts in Medicine at the University of Florida, Sonke brings nearly three decades of experience to describing the impact of artistic expression on wellbeing. Using many engaging examples, she masterfully lays out the case for the introduction of the arts in healthcare. Dancing, live-music, and powerful anecdotes are followed up by a straightforward summary of the evidence for arts in health.

‍

This BBC News report interviews a patient at the Bethlem Royal Hospital psychiatric institution, about the art collection made by patients. The interviewee explores how drawing helps the patient to express themselves, and even points the way toward the end of treatment. "What arts does is give somebody free reign just to go into themselves and say this is what's like for me".

The Bethlem Royal Hospital continues to use art-making activities and hosts its own art gallery now too. The art gallery connects professional artists with patients and patients with art.

‍

One critique of arts in health research is that study sample sizes are too small, and so cannot represent a broader population. In this video, Daisy Fancourt, a leading scholar in the field, discusses her large-scale quantitative study of a range of effects of arts engagement on wellbeing. Her team’s longitudinal analysis of national data showed improved mental, physical and cognitive outcomes.

This short and informative video from the UK discusses several arts in health projects, and research about the relationship between singing and mental wellbeing. The video features the experience of people with Parkinson’s disease who are part of a project that brings them on museum visits. The video includes clips from a music and movement workshop for people with Parkinson’s. We see them singing and dancing, and exploring what they can do rather than what illness prevents them from doing.