In veel zorg- en welzijnsinstellingen gebeurt het al. Een musicus speelt aan het bed van een patiënt. Een kunstenaar maakt muziek op een afdeling. In een wijkcentrum maakt een groep mensen samen kunst. Dit is de praktijk van Arts in Health.
Zo ziet Arts in Health eruit in de praktijk
Participatieve Arts in Health-projecten richten zich op welzijn. Het doel is mensen te helpen ontspannen, zich minder alleen te voelen en actief, nieuwsgierig en betrokken in het leven te staan. Kunstenaars stimuleren bijvoorbeeld patiënten in ziekenhuizen, zorgmedewerkers en mensen in de wijk om zelf kunst te maken. Er bestaan een aantal opleidingen voor participatieve Arts in Health praktijk in Nederland, maar op dit moment is er geen landelijke certificering of beroepsregister.
Vaktherapie kan zowel een vorm van behandeling zijn als ondersteuning van het algemeen welzijn, maar meestal hebben vaktherapieën specifieke gezondheidsdoelen. Vaktherapeuten zetten kunstzinnig werken in als behandeling, bijvoorbeeld bij psychische klachten of in de revalidatie. Vaktherapeuten zijn opgeleid en landelijk geregistreerd als therapeut.
Voorbeelden uit de praktijk
Steeds meer kunstpraktijken vinden een plek in het leven van bewoners in de langdurige zorg en er zijn tal van mooie initiatieven gaande. Een voorbeeld daarvan is hetwerk van de kunstenaars Sjaak Langenberg en Rose de Beer, die in heel Nederland unieke initiatieven opzetten. Nederlandse Arts in Health initiatieven verschillen van vorm, maar ze maken allemaal ruimte voor contact, verbeelding en welzijn.
Ook zijn er genoeg voorbeelden van zorgorganisaties die een Arts in Health aanbod hebben. Zo werken Vitalis in Eindhoven en AxionContinu al jaren met een kunstcoördinator. In Amsterdam brengt het Ambulant Kunstteam van Cordaan kunstenaars de wijk in, waar zij samen met een cliënt thuis kunst maken. Ook in de geestelijke gezondheidszorg en in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking zijn er kunstprogramma's, zoals bij Lister en Reinaerde.
Arts in Health Groningen bouwt met pilotprojecten aan een vaste plek voor kunst in de zorg in het Noorden, bijvoorbeeld met kunstprogramma's voor medewerkers van het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) en via het buurtprogramma Buur & Boek met NOORDWOORD, waarin samen lezen en creatief schrijven buurtbewoners bij elkaar brengen. Ook in het Dijklander Ziekenhuis wordt live muziek steeds vaker een vast onderdeel van de klinische zorg.
Voor Arts in Health professionals
Arts in Health programma's beginnen vaak als pilot. Een pilot is een kans om zichtbaar te maken welke effecten kunst kan hebben op het welzijn van mensen. Pilots beantwoorden de vragen van sceptici en helpen bij het plannen van permanente, duurzame programma's.
Werk je in een zorginstelling? Overweeg je een participatieve Arts in Health pilot in een organisatie of instelling? Begin dan met kijken waar kunst het welzijn zou kunnen ondersteunen binnen het reguliere dagelijkse leven. Zoek anderen die enthousiast zijn over het idee en die je kunnen helpen met het leggen van contacten. Bepaal wie de deelnemers van de pilot worden. Begin klein, maak een budget en leg al je werk goed vast.
Ben je kunstenaar of maker? Wil je een project voorstellen in een wijk, een instelling voor langdurige zorg of een ziekenhuis? Zoek dan eerst zoveel mogelijk uit over welke activiteiten daar al plaatsvinden en hoe bestaande programma's het leven en werk van de mensen daar vormgeven. Zijn er specifieke uitdagingen waar jij ondersteuning bij zou kunnen bieden? Welke vormen van zorg hebben de mensen daar echt nodig? Zoek mensen die openstaan voor je idee en die je in contact brengen met anderen in de wijk of organisatie.
Je hoeft een Arts in Health project niet helemaal vanaf nul op te bouwen. Een goed begin is je voor te stellen hoe het werk dat je al doet zorg en steun kan bieden aan mensen die dat nodig hebben. Welke kunstvorm of aanpak je ook kiest, die moet passen bij de deelnemers en de setting.
Arts in Health Netherlands
Arts in Health Netherlands verbindt mensen en organisaties die zich inzetten voor Arts in Health in Nederland. Om de beweging verder te brengen, werken we aan vier thema's: praktijk, onderzoek, beleid en onderwijs. Rond elk thema komen mensen samen die ervaring, kennis en netwerk meebrengen. Zo bouwen we stap voor stap aan een stevig veld in Nederland. Hoewel professionals van veel organisaties betrokken zijn bij AiHN, nemen op dit moment drie organisaties het voortouw bij de inhoudelijke opbouw van het thema praktijk:
Kennis uit de praktijk
Om de praktijk in Nederland beter te begrijpen, heeft de praktijkgroep een inventarisatie gemaakt van ruim 220 Arts in Health initiatieven. Het rapport laat zien waar initiatieven hebben plaatsgevonden, welke soorten samenwerkingspartners betrokken waren en welke thema's, doelgroepen en financieringsvormen voorkomen. Ook laat het zien welke factoren bijdragen aan succesvolle en duurzame Arts in Health praktijken. Samen bieden ze een eerste overzicht van waar het veld nu staat en wat nodig is om het verder te ontwikkelen.
Werkzame elementen in kunst, zorg en welzijn
Welke factoren maken het Arts in Health veld succesvol? Op basis van een enquête onder professionals uit de zorg-, welzijns- en cultuursector beschrijft dit rapport werkzame elementen, randvoorwaarden en aanbevelingen voor een duurzame praktijk. Download het rapport hier.
Verder lezen
- Boeken over Arts in Health
- Academische tijdschriften
- Rapport: volgende stap voor Arts in Health-netwerk
- Culture for Health and Well-being Compendium
- Arts Council Ireland, Arts in Health Handbook
Wil je een actieve bijdrage leveren aan arts in health? Binnenkort is dat mogelijk door je aan te sluiten bij de alliantie. Schrijf je in voor onze nieuwsbrief om op de hoogte te blijven.